1. Thông tin

– Tên gọi: Nguyễn Điều

Thụy hiệu: Điều Nhạc hầu, Trung Đình công.

– Sinh ngày 1745 (tức ngày Ất Sửu) tại làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, Đại Nam (nay là tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam)

Mất ngày 31/7/1786 (tức ngày 07/7) (41 tuổi) tại Thanh Chương, Nghệ An, Đại Nam (nay là tỉnh Nghệ An, Việt Nam)

– Giới tính: Nam

– Quốc tịch: Đại Nam

Dân tộc: Kinh

– Là chính trị gia thời Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

2. Hôn nhân và gia đình

a) Thân thế

– Ông nộiNguyễn Quỳnh

– Ông ngoại là Đặng Sỹ Vinh

– Bố Nguyễn ThiềumẹĐặng Thị Tuyết

b) Hôn nhân và con cái

– Quan hệ gia đình với 2 vợ là 1, Nguyễn Thị Nguyện

– Con trai: Nguyễn Hành, Nguyễn Thiện

3. Con người và tính cách

Chịu nhiều ảnh hưởng về tư chất khảng khái, trung quân mà đầy nghĩa tình của người cha.

4. Cuộc đời và sự nghiệp

Con thứ 2 trong gia đình có 21 anh chị em (Nguyễn Khản, Nguyễn Điều, Nguyễn Trụ, Nguyễn Quýnh, Nguyễn Trừ, Nguyễn Đề, Nguyễn Nhưng, Nguyễn Du, Nguyễn Ức, Nguyễn Thị Diên, Nguyễn Tốn, Nguyễn Lạng, Nguyễn Nghi, Nguyễn Thị Chính, Nguyễn Thị Tuyết, Nguyễn Thị Ninh)

Cảnh Hưng thứ 6

Năm 1759 (Kỷ Mão) khi 15 tuổi, đi thi Hương và đậu tứ trường.

Năm 1760 (Canh Thìn) khi 16 tuổi, tham gia dự kỳ thi Hội và đậu tam trường. Được cử chức thị nội văn chức, sau đó đổi sang chức Tự thừa đại lý tự, Viên ngoại Bộ lại, Lang trung bộ lại.

Trong giai đoạn đất nước có nhiều biến cố, triều đình lộn xộn, hạn hán, lũ lụt mất mùa, đói rét, cuộc sống người dân lầm than, các cuộc khởi nghĩa của nhân dân diễn ra khắp nơi. Để lập lại trật tự xã hội, triều đình ban bố nhiều chính sách và quy tập người tài giỏi để dẹp yên các cuộc khởi nghĩa. Do sớm bộc lộ tài năng về quân sự, Nguyễn Điều được cử giữ chức Quản hữu thuyền đội Hãn trung quân cầm quân dẹp loạn. Với tài chỉ huy và cầm quân, cánh quân của Nguyễn Điều trở thành một đội quân hùng mạnh.

Năm 1774, ở vùng Quảng Nam có biến loạn, Trịnh Sâm đã chọn Nguyễn Điều – một tướng quân được đánh giá là ngoan cường đầy mưu lược cùng với các tướng lĩnh của triều đình (Trong đó có cha ông là Nguyễn Nghiễm) đã dẫn quân vào Đàng trong. Chỉ trong một thời gian ngắn nghĩa quân đã làm chủ được ba phủ Quảng Ngãi, Quy Nhơn, Phú Yên.

Năm 1775,  tướng Nguyễn Nghiễm – thân phụ của Nguyễn Điều đang trên đường hành quân thì bị ốm nặng đã về quê chữa bệnh và mất vào ngày 7/1/1775. Lúc này Nguyễn Điều đang ở chiến trường đã cáo quan về quê chịu tang cha.

Năm 1778 các cuộc khởi nghĩa ở các vùng ven biển Bắc bộ lại nổi lên uy hiếp thành Thăng Long. Trước tình hình đó, Triều đình liền phong cho Nguyễn Điều giữ chức Đô chỉ huy sứ, tước Điền nhạc hầu trấn giữ đồn Bồng Hải (Ninh Bình) và bảo vệ xứ Tràng An. Bằng các mưu lược và kinh nghiệm trận mạc, Nguyễn Điều đã chiêu dụ được địch ra hàng, phong trào khởi nghĩa tạm lắng và ông được triều đình phong giữ chức Trấn thủ Hưng hóa.

Năm 1779 các Tù trưởng vùng núi Tuyên Quang lại làm phản, Nguyễn Điều được cử giữ chức Đốc lĩnh thảo tặc tướng quân chỉ huy đánh địch, trước thế mạnh của nghĩa quân, quân địch không chống lại được quân triều đình, tướng giặc đã bỏ trốn và sau xin ra đầu hàng. Sau khi trấn giữ được phủ Tuyên Quang, Nguyễn Điều đã tiến hành ổn định chính trị, kinh tế, đưa cuộc sống người dân trở lại thái bình.

Năm 1782 chúa Trịnh Sâm mất, quân Tam phủ nổi dậy giết Hoàng Đình Bảo, phế truất Trịnh Cán, tôn Trịnh Khải lên ngôi chúa. Mặc dù Trịnh Khải đã tiến hành củng cố lại triều chính nhưng tình hình chính trị ngày càng trở nên rối ren. Trước tình hình đó Nguyễn Điều đã vạch ra kế hoạch trừ loạn kiêu binh nhưng sự việc bị bại lộ kế hoạch không thành, Nguyễn Điều đã cáo quan trở về quê hương. Trên đường về quê, ông không về Tiên Điền mà lên vùng Kẻ Trùa nay thuộc xã Sơn An, huyện Hương Sơn để sinh sống và lập nên chi nhánh dòng tộc họ Nguyễn tại nơi đây.

Năm 1786 khi Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc, ông không những không theo Tây Sơn mà định sang Trấn Ninh tập hợp lực lượng chống lại Tây Sơn, khôi phục lại triều Lê – Trịnh, nhưng khi đến đoạn sông ở Thanh Giang, Thanh Chương Nghệ An thì nghe tin kinh thành bị quân Tây Sơn chiếm giữ.

Ngày 31/7/1786 (tức 07/7Al) ông quá đau lòng sinh lâm bệnh và qua đời.

5. Giải thưởng và tôn vinh

Đền thờ tại làng Xuân Trì, tổng Yên Ấp (nay là xóm Quán, xã Sơn An, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam)

6. Tham khảo

– Internet

huongson.hatinh.gov.vn

– Ấn phẩm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *