1. Thông tin

– Tên gọi: Nguyễn Nhậm, Nguyễn Nhiệm, Nguyễn Nhiễm hay Nguyễn Dụng

Thụy hiệu: Nam Dương hầu

– Chưa rõ năm sinh tại xã Canh Hoạch, huyện Thanh Oai, Đại Việt (nay là Tp. Hà Nội, Việt Nam)

Mất tháng 1/1601 (tức năm Tân Sửu) (tuổi) tại Đại Việt (nay là Việt Nam)

– Giới tính: Nam

– Quốc tịch: Đại Việt

Dân tộc: Kinh

– Là chính trị gia thời Lê Mạc trong lịch sử Việt Nam.

2. Hôn nhân và gia đình

a) Thân thế

– Ông nộiNguyễn Đạm

– Ông ngoại Mạc Kính Điển

– Bố Nguyễn MiễnmẹMạc Ngọc Điểm

b) Hôn nhân và con cái

– Quan hệ gia đình với vợ (chồng) là

– Có 5 người con: (3 con trai và 2 con gái)

Con trai: 1, Nguyễn Tham Đốc (khánh Trạch hầu)

Con gái:

c) Hậu duệ

– Cháu nội: Nguyễn Ổn, Nguyễn Chúng

3. Con người và tính cách

Thuộc dòng dõi thế gia, thuở nhỏ có chí khí, ôm mộng hào kiệt, khi lâm sự thì quả đoán, mọi người đều tin phục nể sợ

4. Cuộc đời và sự nghiệp

Con thứ 3 trong gia đình có 5 anh chị em (Đô Mỹ hầu, Văn Bảng hầu, Nguyễn Nhậm (Nam Dương hầu), An Nghĩa hầu, Nhân Trí hầu)

Năm 1593 ông cùng bác là Nguyễn Quyện và anh là Nguyễn Tín, Nguyễn Trù, Đô Mỹ, Văn Bảng, An Nghĩa, Nhân Trí bị bắt giam trong ngục nhà Lê Trịnh, thấy vua Mạc bị bắt, bèn chịu khuất quy thuận. Tuy nhiên sau đó cùng bác và anh em vẫn muốn phò nhà Mạc nên mưu phản, việc bị phát giác. Ngày 20/7 (4/11 nhuận) Trịnh Tùng xét hỏi. Không dụ hàng được, Trịnh Tùng đã sát hại bác và các anh em Nguyễn Tín, Đô Mỹ, Văn Bảng, Nhân Trí. Ông cùng anh em là Thọ Nham, An Nghĩa trốn thoát đi theo Mạc Kính Cung cát cứ trên Cao Bằng, tập hợp quân sĩ mưu khôi phục, nhưng không thành.

Tháng 9/1600 (Canh Tý, Thận Đức, triều Lê Kính Tông) Uy Vũ hầu và Nam Dương hầu đem 200 chiếc thuyền đến xứ Ông Mặc, huyện Thanh Trì đánh nhau với quân nhà Lê, bị thua to và đều chạy ra giữ cửa biển. Nam Dương hầu chạy về vùng Kỳ Bố (Thái Bình ngày nay). Nơi đây có nhiều tráng đinh, sẵn lúa gạo và gia súc, Nguyễn Nhiệm có ý đồ trụ lại lâu dài để dưỡng binh nuôi nhuệ khí.

Ở làng Động Trung, tổng Xuân Vũ huyện Chân Định phủ Kiến Xương lúc bấy giờ (nay là hai xã Vũ Trung, Vũ Quý huyện Kiến Xương) có dòng họ Nguyễn gốc Trần, khi ấy đã có ba vị Quận công giúp nhà Lê. Gia phả dòng họ này có đoạn được dịch ra như sau: Năm Thận Đức nguyên niên, tháng 9, Xuân Quận công Nguyễn Đăng Ngạn theo thượng cấp hồi loan và xin phép về quê đem các tráng đinh, gia thuộc vào triều đình lo việc khôi phục. Về đến quê nhân có tướng giặc là Nam Dương hầu Nguyễn Nhiệm đang đóng quân ở bến Cát Vàng xã Đông Trì (nay là xã Vũ Đông huyện Kiến Xương) âm mưu dụ hàng ông. Biết được ý tứ của Nhiệm, ông liền truy kích đến cửa cống Kỳ Bố (nay thuộc thành phố Thái Bình) cùng nhau giao phong, chẳng may bị tướng giặc chém chết. Năm ấy ông 38 tuổi. Mộ ông táng ở xứ Nội Làng, thôn Đường Vịnh (nay thuộc xã Vũ Vinh, huyện Vũ Thư). Về sau con ông là Vĩ Quận công nối nghiệp cha phò tá nhà Lê

Tháng 10 Bình An vương Trịnh Tùng sai Hải Quận công Nguyễn Đình Luân (Luyện) đem quân đi đánh xứ Sơn Nam. Thuyền đến cửa sông Hoàng Giang đánh nhau với Nam Dương hầu, bị thua chạy, bỏ lại hơn 40 chiếc thuyền, đem quân về kinh sư, được phong Quận công. Vương giận lắm, bãi chức của Đình Luân. Tháng 12 Mạc Kính Cung thua chạy về huyện Kim Thành, sai Nam Dương hầu giữ huyện Nam Xang, tỉnh Hà Nam lập doanh trại thủy bộ ngày đêm tuần giữ. Nam Dương hầu giết Uy Vũ hầu cướp lấy lương thực. 

Tháng 1/1601 (Tân Sửu) Trịnh Tùng đem đại binh đi đánh nhau với Nam Dương hầu. Trận đánh diễn ra ác liệt. Chấn Quận công (tướng tiên phong của Trịnh Tùng) tử trận. Quân Trịnh quá đông, quân Mạc bị đánh tan.

Toàn thư viết: Vừa khi Nam quận và Nga quận của giặc đều chết, quan quân đại thắng, thu được thuyền ghe cùng đàn bà con gái, trâu súc vật và tiền của kể hàng nghìn, đem về kinh. Bêu hai thủ cấp của Nam quận và Nga quận ở phủ Trường Yên để mọi người biết. Lại bắt được em của Nam quận là Tào quận và Vị quận đem nộp ở quân môn, sai chém cả.

Sách Lê Quý Đôn toàn tập ghi Khi Nhiệm bị giết thì bọn giặc (quân Mạc) đều tan.

Sách Đại Việt sử ký toàn thư viết: Nam Dương hầu bị tử trận, còn 2 người em là Nguyễn Tào và Nguyễn Vị (tức An Nghĩa hầu và Thọ Nham hầu) bị bắt và bị chém đầu

Nhưng theo gia phả dòng họ Nguyễn Tiên Điền và họ Nguyễn ở Canh Hoạch thì trong trận ấy, Nam Dương hầu Nguyễn Nhiệm chỉ bị thương. Ông thoát chết là do nằm ở dưới các tử thi, đến khi chiến trận yên ắng thì thoát được. Ông nghĩ tới nhiều phương án: Vận nhà Mạc đã hết, nên theo nhà Mạc lên Cao Bằng cũng không được. Trở về làng Canh Hoạch lại càng không thể vì sẽ bị quân Trịnh bắt… Sau thời gian suy nghĩ mông lung, Nguyễn Nhiễm nghĩ tới Trấn Nghệ An tiếp giáp với Thuận Quảng của Nguyễn Hoàng. Có đến vùng đất này may ra mới tránh được sự truy bức của quân Trịnh.

Và hướng đi đã hiện ra trước mắt. Nguyễn Nhiễm cùng một số người sống sót đã chạy ra biển. Theo đường biển thuyền vào tới cửa Hội thì ngược dòng sông Lam, đến làng Tiên Điền thì dừng lại. Tiên Điền khi ấy còn là một nơi hoang vu, ít người. Nguyễn Nhiệm bắt đầu một cuộc đời mới, tránh xa việc binh đao. Nhờ người bản Mường, ông Nam Dương sống qua những ngày gian khổ và lên bờ dưới danh nghĩa một thầy lang chữa bệnh.

Năm 1596 (Bính Thân, Quang Hưng, Lê Thế Tông) người con của đất Sơn Nam Thượng xứ Canh Hoạch đã tổ chức, hình thành khu dân cư sống chuyên nghề nông tang, mới đổi U Điền ra làng Tiên Điền và khẳng định dòng họ Nguyễn ở vùng đất mới.

5. Tham khảo

– Internet

nguyendu.com.vn

thethaovanhoa.vn

– Ấn phẩm

Đại Việt sử ký toàn thư

Lê Quý Đôn toàn tập

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *